Wat er gebeurt
Tijdens het klaarkomen sluit de blaashals, de overgang van blaas naar plasbuis, zodat het zaadvocht naar buiten gaat. Bij retrograde ejaculatie sluit de blaashals niet goed en loopt het zaadvocht geheel of deels de blaas in.
U merkt het doordat er weinig of geen zaadvocht naar buiten komt en de eerste plas daarna troebel is. Het orgasme voelt volgens de Europese urologenrichtlijn normaal of wat minder sterk.
De oorzaken op een rij
Alles wat de zenuwen of spieren rond de blaashals verstoort, kan het veroorzaken. Dit zijn de belangrijkste groepen uit de richtlijn.
Medicijnen: vooral alfablokkers zoals tamsulosine tegen plasklachten, maar ook thiazide-plaspillen, antipsychotica en antidepressiva. Bij tamsulosine is het een bekende bijwerking; of het daar om een omgeleide of een uitblijvende zaadlozing gaat, staat in het stuk over dat middel.
Operaties aan prostaat en blaashals, zoals een TURP, waarbij weefsel bij de blaashals wordt weggehaald. Wat elke prostaatoperatie met de zaadlozing doet en welke technieken haar sparen, staat in een apart stuk.
Zenuwschade. In een kleine Deense studie had 9 van de 26 mannen met diabetes een retrograde ejaculatie, tegen geen van de 16 zonder. Ook ruggenmergletsel, multiple sclerose en operaties aan de onderrug of in de buik kunnen het geven. Na het verwijderen van lymfeklieren achter de buikholte bij zaadbalkanker is het de meest voorkomende blijvende complicatie, tenzij zenuwsparend wordt geopereerd.
Hoe het wordt vastgesteld
Na het klaarkomen plast u, en het lab zoekt in die urine naar zaadcellen. Worden ze gevonden bij een man met weinig of geen zaadvocht, dan is de diagnose rond. Over precieze grenswaarden bestaat volgens een Spaans overzicht uit 2024 nog geen overeenstemming.
De Deense onderzoekers raden die test standaard aan bij mannen met diabetes en weinig zaadvocht.
Is het schadelijk?
Nee. Volgens de Britse NHS is het geen gevaar voor de gezondheid en hebben de meeste mannen geen behandeling nodig.
Komt het door een medicijn, dan keert de zaadlozing na stoppen meestal terug. Stop niet op eigen houtje, maar bespreek het met de arts die het voorschreef.
Bij een kinderwens
Zaadcellen in de blaas bereiken geen eicel. Een fertiliteitskliniek kan ze uit de urine na het klaarkomen halen, nadat de urine minder zuur is gemaakt, en gebruiken voor inseminatie of ivf. Volgens de Europese richtlijn leidde dat in een systematisch overzicht tot een zwangerschap in 15 procent van de behandelcycli, en in 24 procent als de blaas vooraf werd gespoeld.
Medicijnen die de blaashals helpen sluiten, werkten volgens de richtlijn bij ongeveer 28 procent; het effect neemt na verloop van tijd af en ze kunnen de bloeddruk verhogen.
Het onderzoek naar al deze methoden is klein.
Retrograde ejaculatie of anejaculatie
Van buitenaf lijken ze op elkaar: een orgasme met weinig of geen zaadvocht. Bij anejaculatie komt er echter helemaal geen zaadvocht in de plasbuis, ook niet richting de blaas, omdat zaadblaasjes en prostaat niets afgeven. Volgens de richtlijn gaat het dan altijd om een stoornis in het zenuwstelsel of om medicijnen; de oorzaken overlappen grotendeels.
Het verschil blijkt uit de urine na het klaarkomen: bij retrograde ejaculatie zitten daar zaadcellen in, bij anejaculatie niet.
Veelgestelde vragen
Is retrograde ejaculatie gevaarlijk?
Nee. Volgens de NHS is het geen gevaar voor de gezondheid; het zaadvocht verlaat het lichaam met de urine. Het enige echte gevolg is voor de vruchtbaarheid.
Hoe weet ik of ik retrograde ejaculatie heb?
Weinig zaadvocht en een troebele eerste plas zijn aanwijzingen. Zekerheid geeft onderzoek van de urine na het klaarkomen.
Kan ik nog een kind krijgen?
Vaak wel. Een fertiliteitskliniek kan zaadcellen uit de urine halen voor inseminatie of ivf.