Wat is een zaadlozing?

De korte definitie

Een zaadlozing is het naar buiten komen van sperma via de urinebuis, aan het eind van de seksuele opwinding. Het is een reflex: hij wordt aangestuurd vanuit het ruggenmerg en verloopt zonder dat u hem bewust in gang zet.

Dat woord reflex verklaart meteen waarom het zo lastig is om er controle over te krijgen. U kunt de omstandigheden beïnvloeden die de reflex uitlokken, en dat is precies wat elke techniek om langer te kunnen doet, maar u kunt hem niet afbreken zodra hij loopt.

In het dagelijks taalgebruik valt de zaadlozing samen met het orgasme. Medisch zijn het twee dingen. Het orgasme is de beleving, de zaadlozing is de uitstoot, en ze kunnen los van elkaar voorkomen.

Fase één: alles wordt klaargezet

De eerste fase heet de emissie. Zaadcellen verlaten de bijballen en gaan via de zaadleiders naar de achterste urinebuis, vlak onder de blaas.

Onderweg komt er vocht bij. De zaadblaasjes leveren het grootste deel, de prostaat een kleiner deel, en samen vormen die vloeistoffen verreweg het meeste van wat er uiteindelijk naar buiten komt. De zaadcellen zelf zijn een fractie van het volume: u ziet vrijwel uitsluitend vocht.

Dat vocht doet werk. Het maakt de zaadcellen beweeglijk, het voedt ze met suikers, en het neutraliseert het zure milieu waar ze in terechtkomen.

Tegelijk sluit de blaashals. Zonder die afsluiting zou het sperma de weg van de minste weerstand kiezen en de blaas in gaan.

Op het moment dat deze fase begint, is de uitkomst niet meer te veranderen. Dat is het punt van geen terugkeer.

Fase twee: de uitstoot

In de tweede fase trekken de bekkenbodemspieren en de spieren rond de urinebuis ritmisch samen. De eerste twee of drie samentrekkingen zijn de krachtigste; daarna nemen kracht en frequentie af.

Dat het bekkenbodemspieren zijn die dit doen, verklaart waarom bekkenbodemtraining bij te snel klaarkomen serieus wordt genomen. Het zijn spieren die u kunt aanspannen, en waarvan de aansturing te oefenen valt.

De eerste stoten bevatten doorgaans de meeste zaadcellen. Dat is het soort feit dat bij een kinderwens relevant is en verder weinig praktische betekenis heeft.

Hoeveel is het, en wat zit erin

De hoeveelheid loopt sterk uiteen, van keer tot keer bij dezelfde man. Wat het meest uitmaakt is hoe lang het geleden is dat u voor het laatst bent klaargekomen.

De Wereldgezondheidsorganisatie publiceert de getallen waarmee laboratoria sperma beoordelen. In de zesde editie van dat handboek, uit 2021, ligt de vijfde percentielwaarde voor het volume op 1,4 milliliter, voor de concentratie op 16 miljoen zaadcellen per milliliter, en voor het totaal op 39 miljoen zaadcellen per zaadlozing.

Die getallen worden vaak verkeerd gelezen. Het zijn geen normaalwaarden en geen ondergrens van gezond. Het is de waarde waar 5 procent van een groep mannen onder zat bij wie de partner binnen een jaar zwanger werd. De zesde editie stapt bewust af van de term referentiewaarde, juist omdat één getal niets zegt over of iemand vruchtbaar is.

Voor wie geen kinderwens heeft, hebben deze cijfers geen betekenis. De hoeveelheid die naar buiten komt zegt niets over uw gezondheid, uw testosteron of hoe goed de seks was.

De eerste keer, en wat er met de jaren verandert

De eerste zaadlozing komt in de puberteit, meestal ergens tussen het twaalfde en het vijftiende jaar, vaak 's nachts tijdens de slaap. Dat de eerste keer onaangekondigd en slapend gebeurt, is de normale gang van zaken en geen teken van iets.

Met het ouder worden verandert er een aantal dingen geleidelijk. De hoeveelheid neemt af. De kracht waarmee het naar buiten komt neemt af. De tijd die nodig is voordat het opnieuw kan, wordt langer. En de tijd tot de zaadlozing tijdens seks wordt gemiddeld korter, niet langer: in het grote stopwatchonderzoek daalde de middelste tijd van 6,5 minuten onder de dertig naar 4,3 minuten boven de vijftig.

Dat laatste verrast bijna iedereen, omdat de aanname is dat ervaring vanzelf tot meer controle leidt.

Wanneer een verandering telt

Verandering op zich hoort erbij. Er zijn een paar veranderingen waarbij u niet moet afwachten.

Er komt ineens niets of vrijwel niets meer naar buiten terwijl het gevoel er wel is, en de urine is daarna troebel. Dat wijst op een droge zaadlozing, waarbij het sperma de blaas in gaat omdat de blaashals niet sluit. Dat komt voor na sommige operaties en bij bepaalde medicijnen. Het is op zichzelf niet gevaarlijk, maar wel belangrijk bij een kinderwens.

Er zit bloed in het sperma, zeker wanneer het vaker gebeurt of samengaat met pijn of koorts.

Het klaarkomen doet pijn, of er is een branderig gevoel of afscheiding uit de plasbuis. Dat laatste kan op een soa wijzen en hoort dezelfde week bij een arts.

Voor alle andere vragen geldt dat de spreiding tussen mannen groot is en dat een afwijking van het gemiddelde zelden iets betekent.

In het kort

• Een zaadlozing is een reflex. Aangestuurd vanuit het ruggenmerg. U kunt hem uitlokken of uitstellen, maar niet afbreken zodra hij loopt.
• Het meeste van wat u ziet is geen zaad. Het volume komt vrijwel geheel van de zaadblaasjes en de prostaat. De zaadcellen zelf vormen een fractie.
• De blaashals sluit tijdens fase één. Sluit hij niet, dan gaat het sperma de blaas in en is de urine daarna troebel. Dat heet een droge zaadlozing.
• De WHO-getallen zijn geen normaalwaarden. 1,4 ml, 16 miljoen per ml en 39 miljoen totaal zijn vijfde percentielen uit een groep mannen die kinderen kregen, geen grens tussen gezond en niet.
• De tijd tot de zaadlozing daalt met de leeftijd. Van 6,5 minuten onder de dertig naar 4,3 minuten boven de vijftig, in het enige onderzoek dat het klokte.
• Bloed, pijn of een plotselinge droge zaadlozing horen bij de arts. De rest van de variatie tussen mannen is groot en zelden betekenisvol.

Veelgestelde vragen