Klaarkomen uitstellen: welke methodes werken, en hoeveel

Eerst een getal, want dat ontbreekt op vrijwel elke pagina

Wie zich afvraagt of hij te snel klaarkomt, mist meestal één ding: een vergelijkingspunt. Op fora circuleren cijfers die niemand kan onderbouwen, en de webshops die dit onderwerp online domineren hebben geen belang bij een geruststellend antwoord.

Er is één onderzoek dat het echt heeft gemeten in plaats van gevraagd. In 2005 gaven onderzoekers 500 stellen in Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Spanje, Turkije en de Verenigde Staten een stopwatch mee. Vier weken lang werd de tijd tussen het binnengaan en de zaadlozing genoteerd. Niet geschat achteraf, maar geklokt op het moment zelf.

De middelste waarde kwam uit op 5,4 minuten. Het bereik liep van 33 seconden tot ruim 44 minuten. Dat bereik is belangrijker dan het middelste getal: de verdeling is scheef, met een lange staart naar boven, wat betekent dat het gemiddelde hoger uitvalt dan wat de meeste mannen daadwerkelijk meemaken.

Twee bevindingen uit datzelfde onderzoek gaan rechtstreeks in tegen wat er wordt verkocht. De middelste tijd was niet anders bij mannen die een condoom gebruikten dan bij mannen die dat niet deden. En besneden mannen kwamen niet later klaar dan onbesneden mannen. Beide aannames worden nog steeds als vanzelfsprekend gepresenteerd.

De tijd daalde wel met de leeftijd: 6,5 minuten in de groep van 18 tot 30 jaar, 4,3 minuten bij mannen boven de 51. Ook dat is het omgekeerde van wat de meeste mannen verwachten.

Wanneer is snel eigenlijk té snel

De Nederlandse huisartsenrichtlijn hanteert drie voorwaarden tegelijk, en de derde wordt bijna altijd overgeslagen.

De eerste is de tijd: bijna altijd binnen ongeveer een minuut na het begin van de seks. De tweede is de controle: het gebeurt zonder dat u er iets aan kunt sturen. De derde is dat u er last van heeft.

Die laatste voorwaarde is geen bijzin. Iemand die na drie minuten klaarkomt en zich daar prima bij voelt, heeft geen klacht. Iemand die na acht minuten klaarkomt maar iedere keer met angst de slaapkamer in loopt, heeft dat wél, ook al valt hij ruim binnen het gemiddelde. Wat behandeld wordt is de last, niet het getal.

Er wordt daarnaast onderscheid gemaakt tussen twee patronen. Bij het ene is het altijd zo geweest, vanaf de eerste seksuele contacten. Bij het andere kon u eerder wel langer en is het in de loop van maanden of jaren veranderd. Dat onderscheid stuurt alles wat daarna volgt: een patroon dat er altijd was vraagt om oefenen, een verandering vraagt eerst om een verklaring.

Stop-start: de methode waar het bij begint

Bijna elke behandeling begint hier, en die volgorde is niet willekeurig. Stop-start kost niets, heeft geen bijwerkingen en leert u iets wat u daarna houdt.

Het idee is simpel: u leert het punt herkennen waarop het onvermijdelijk wordt. Vlak voor de zaadlozing is er een moment waarna er niets meer te sturen valt. De meeste mannen die te snel klaarkomen, merken dat punt pas op wanneer ze er al voorbij zijn. De oefening bestaat eruit dat u het leert aankomen zien.

Praktisch begint u alleen, tijdens masturbatie. U bouwt de opwinding op, stopt zodra u het punt voelt naderen, wacht tot het zakt, en begint opnieuw. Alleen beginnen is geen preutsheid: zonder partner erbij valt de prestatiedruk weg, en juist die druk is bij veel mannen de helft van het probleem.

Als het alleen lukt, neemt u het mee naar de seks. Eerst met de hand van uw partner, later tijdens het vrijen zelf, met pauzes op het moment dat u ze nodig heeft in plaats van erna.

De Nederlandse richtlijn noemt een tweede route die minder bekend is en voor sommige stellen beter werkt: laat de eerste keer gewoon gaan, blijf daarna met elkaar bezig, en gebruik de tweede opwinding. Die duurt bij de meeste mannen aanmerkelijk langer.

De knijptechniek

De knijptechniek is stop-start met een extra handeling. Op het moment dat u het punt voelt naderen, knijpt u (of uw partner) een paar seconden stevig in de eikel, net onder het randje. De opwinding zakt, en u gaat verder.

In de praktijk kiezen de meeste stellen na verloop van tijd voor stop-start zonder het knijpen: het onderbreekt minder en het resultaat is vergelijkbaar. In de gecontroleerde onderzoeken die naar deze technieken zijn gedaan, werden squeeze en stop-start ook meestal samen bekeken, dus het valt niet hard te zeggen dat de een beter is dan de ander.

Wat u van beide mag verwachten, is bescheidener dan de meeste pagina's suggereren, en daarover verderop meer.

De bekkenbodem: de best onderbouwde oefening, met een kanttekening

Van alle methodes die niets kosten en geen recept vragen, heeft bekkenbodemtraining de meest concrete cijfers achter zich.

In een Italiaans onderzoek uit 2014 volgden veertig mannen met een levenslang patroon, allemaal met een geklokte tijd van hooguit een minuut, twaalf weken lang een begeleid programma. Aan het eind hadden 33 van de 40 mannen, ruim 82 procent, controle over het moment gekregen. De gemiddelde tijd was gestegen van ongeveer 40 seconden naar 146 seconden.

Een vervolgonderzoek van dezelfde groep uit 2018 keek naar een grotere groep: 154 mannen bekeken, 122 die het programma afmaakten, en daarvan 111 die controle kregen. Dat is een consistente uitkomst over een langere periode.

En nu de kanttekening, want die is groot. Er was geen controlegroep. Beide onderzoeken komen uit dezelfde onderzoeksgroep. En het programma bestond uit drie sessies per week met fysiotherapie, elektrostimulatie en biofeedback, twintig minuten per onderdeel. Dat is iets fundamenteel anders dan wat de meeste mannen bedoelen als ze zeggen dat ze hun bekkenbodem trainen.

De eerlijke samenvatting: de aanwijzing is serieus genoeg om ermee te beginnen, en sterk genoeg om uw huisarts naar een bekkenfysiotherapeut te vragen. Ze is niet sterk genoeg om te beloven dat vijf minuten aanspannen per dag uw tijd verdrievoudigt.

Verdovende middelen: wat ze doen en wat ze kosten

Lidocaïne verdooft de huid. Aangebracht op de eikel maakt het de zenuwuiteinden minder gevoelig, en minder prikkel betekent later klaarkomen. Het is de meest directe ingreep die er bestaat, en het werkt op een manier die niemand hoeft uit te leggen.

De Nederlandse huisartsenrichtlijn noemt lidocaïne of een combinatie van lidocaïne en prilocaïne als gel of crème, ongeveer tien minuten voor de seks aangebracht. Twee praktische punten staan er expliciet bij: het effect is onzeker, en het middel moet eraf voordat u een condoom gebruikt.

Het eerste onderzoek naar de spraymengsel-variant, uit 2003, was een open pilot met veertien mannen. Dat is een studieomvang waarmee u geen enkele conclusie kunt trekken, en het is nuttig om te weten dat de onderbouwing zo begon.

Interessanter is een Italiaans onderzoek uit 2022 dat keek naar wat mannen er in het echt mee doen. Van 198 mannen die het middel kregen aangeboden, had na zes maanden bijna 93 procent het geprobeerd en gebruikte 66 procent het regelmatig. Na twaalf maanden was dat gedaald naar 27 procent.

Dat afhaakcijfer is het eerlijkste getal in dit hele hoofdstuk. Het middel werkt, en driekwart van de mannen die het gebruiken houdt het toch niet vol. De reden die het vaakst wordt genoemd is de reden die u zou verwachten: als u minder voelt, wordt seks minder leuk, en er is een grens aan hoeveel gevoel u wilt inleveren voor extra tijd.

Let er ook op dat het middel op uw partner overgaat als u het niet afveegt. Wat uw eikel verdooft, verdooft ook wat er tegenaan komt.

Dikkere condooms en het 'vertragende' schap

In de drogisterij ligt een schap vol condooms die langer beloven. Ze bestaan in twee soorten, en het verschil is de moeite waard.

De eerste soort is gewoon dikker latex. De redenering is dat dikker minder gevoel doorlaat. Hier is het stopwatchonderzoek uit 2005 relevant: de middelste tijd was daar niet anders bij mannen die condooms gebruikten dan bij mannen die dat niet deden. Als een condoom op zichzelf al geen meetbaar verschil maakt, is het lastig vol te houden dat een iets dikker condoom dat wel doet.

De tweede soort heeft een verdovende stof in de binnenkant, meestal benzocaïne. Dat is farmacologisch hetzelfde principe als de lidocaïnecrème, alleen ongedoseerd en zonder dat u kunt kiezen hoeveel er op komt. Wat daarvoor geldt, geldt hier ook: het werkt, het kost gevoel, en het gaat op uw partner over.

Wij verkopen niets en hebben dus geen enkele reden om een merk te noemen. Wat de moeite waard is om te weten, is dat de prijs van een pakje niets zegt over hoeveel benzocaïne erin zit.

Wat het onderzoek naar de oefeningen níét laat zien

Hier hoort de eerlijkheid die de rest van deze markt overslaat, juist omdat wij niets aan uw keuze verdienen.

In 2015 verscheen een systematische review van alle gerandomiseerde onderzoeken naar gedragsmatige behandeling. Er waren er tien, met samen 521 deelnemers. Het risico op vertekening werd beoordeeld als onduidelijk, wat in dit vakgebied een beleefde manier is om te zeggen dat de opzet van de studies niet goed genoeg was om het te kunnen beoordelen.

Vier van die tien vergeleken de techniek met een wachtlijst. Twee daarvan vonden verschillen van zeven tot negen minuten, wat opzienbarend veel is. De andere twee vonden geen verschil in tijd. Diezelfde review vond dat gedragstherapie bovenop medicatie beter werkte dan medicatie alleen, maar het verschil in tijd was 0,5 tot 1 minuut.

Een Cochrane-review uit 2011 naar psychologische behandeling kwam tot dezelfde conclusie in andere woorden: de aanwijzingen zijn er, het onderzoek is te dun en te kort om er iets stevigs op te bouwen.

Wat dat praktisch betekent: begin met de oefeningen, want ze kosten niets en kunnen niets kapotmaken. Maar reken niet op een gegarandeerde uitkomst, en zie het niet als uw eigen falen als het bij u minder oplevert dan bij de man in het onderzoek.

Wanneer u beter meteen naar de huisarts gaat

Er is een moment waarop zelf oefenen niet langer de logische stap is.

De Nederlandse richtlijn is daar concreet over: helpen de oefeningen na ongeveer twee maanden niet, ga dan naar uw huisarts. Twee maanden is lang genoeg om te zien of er beweging in zit en kort genoeg om niet jarenlang in uw eentje te blijven proberen.

Ga eerder wanneer het patroon nieuw is. Kon u eerder wel langer en is dat in maanden veranderd, dan is er iets veranderd, en dat kan een medicijn zijn, een schildklier, spanning, of een erectie die minder goed komt waardoor u onbewust haast maakt. Die dingen vindt u niet met oefenen.

Ga ook wanneer u er zoveel spanning van heeft dat u seks bent gaan vermijden. Dat is op zichzelf een reden voor hulp, ongeacht wat de stopwatch zegt.

En bij pijn bij het klaarkomen, bloed in het sperma of een branderig gevoel: dan gaat het niet meer over timing en hoort het diezelfde week bij een arts.

In het kort

• De middelste geklokte tijd is 5,4 minuten. Gemeten met een stopwatch bij 500 stellen in vijf landen. Het bereik liep van 33 seconden tot 44 minuten, dus het middelste getal zegt weinig over een individu.
• Te snel is pas een klacht als u er last van heeft. De richtlijn eist drie dingen tegelijk: binnen ongeveer een minuut, geen controle, én er hinder van ondervinden.
• Begin met stop-start, alleen. Zonder partner erbij valt de prestatiedruk weg, en die druk is bij veel mannen de helft van het probleem.
• Bekkenbodemtraining heeft de concreetste cijfers. Twaalf weken begeleid oefenen bracht bij 82 procent van veertig mannen de controle terug, van 40 naar 146 seconden. Maar er was geen controlegroep en het programma was intensiever dan thuis oefenen.
• Verdovende middelen werken, en driekwart stopt ermee. Van 198 mannen gebruikte na een jaar nog 27 procent de spray regelmatig. Minder voelen is de prijs, en niet iedereen wil die betalen.
• Een condoom maakt op zichzelf geen meetbaar verschil. In het stopwatchonderzoek was de middelste tijd gelijk met en zonder condoom. Wat wel werkt aan 'vertragende' condooms is de benzocaïne erin.
• Na twee maanden zonder resultaat hoort het bij de huisarts. En eerder wanneer het patroon nieuw is, want dan is er iets veranderd dat u met oefenen niet vindt.

Veelgestelde vragen