Naar de huisarts met te snel klaarkomen

De drempel is hoger dan het consult

De meeste mannen die met deze klacht bij de huisarts komen, hebben er jaren over gedaan. Dat is begrijpelijk en het is zonde, want het gesprek zelf valt vrijwel altijd mee.

Uw huisarts voert dit gesprek niet voor het eerst. Seksuele klachten komen veel voor, ze staan in de huisartsenrichtlijn, en er is een uitgewerkte aanpak voor. U hoeft niets uit te leggen over waarom u het vervelend vindt.

Een praktisch punt: het is een gesprek en geen onderzoek. Bij te snel klaarkomen zonder verdere klachten is lichamelijk onderzoek meestal niet nodig. Wat er wel gebeurt is dat er vragen worden gesteld.

Als u het lastig vindt om te beginnen, helpt het om het meteen te zeggen. 'Ik kom voor iets waar ik moeilijk over praat' is een prima openingszin, en het is een zin die uw huisarts kent.

De vragen die u kunt verwachten

Er zijn drie vragen die vrijwel zeker komen, en het scheelt tijd als u het antwoord al klaar heeft.

Is het altijd zo geweest, of kon u eerder wel langer? Dit is de belangrijkste vraag van het hele consult. Een levenslang patroon en een veranderd patroon leiden tot een andere aanpak.

Hoeveel last heeft u ervan, en wat doet het met u en uw relatie? Dit is geen beleefdheidsvraag. De richtlijn behandelt de last, niet het getal, en het antwoord bepaalt hoe ver de behandeling gaat.

Welke medicijnen gebruikt u, en bent u recent met iets gestopt? SSRI's vertragen de zaadlozing als bijwerking, en het afbouwen ervan kan een patroon terugbrengen dat onder de medicatie verdwenen leek.

Vaak komt daar nog bij: hoe zit het met de erectie? Een erectie die minder betrouwbaar wordt kan haast veroorzaken die eruitziet als te snel klaarkomen, en dan verandert de volgorde van behandelen.

U hoeft geen stopwatch mee te nemen. Een ruwe indruk volstaat.

Wat er eerst wordt geprobeerd

De behandeling begint bij de oefeningen, en dat is geen afhoudende tactiek. Ze kosten niets, hebben geen bijwerkingen, en wat u leert houdt u.

De huisartsenrichtlijn beschrijft het herkennen van het punt van geen terugkeer tijdens masturbatie, met stoppen en opnieuw beginnen, en noemt daarnaast de route waarbij u de eerste keer laat gaan en de tweede opwinding gebruikt.

De termijn die daarbij hoort is ongeveer twee maanden. Helpt het dan niet, dan is dat het moment om terug te komen, en niet het moment om te concluderen dat u het verkeerd doet.

Levert het oefenen deels iets op maar niet genoeg, dan is een combinatie mogelijk. In de systematische review uit 2015 gaven gedragstherapie en medicatie samen een beter resultaat dan medicatie alleen, al ging het in tijd om een verschil van 0,5 tot 1 minuut.

De middelen die bestaan

Wat hieronder staat is beschrijvend. Wij bevelen niets aan, noemen geen prijzen en zeggen niet welk middel beter is: dat is een afweging tussen u en uw arts, en voor receptgeneesmiddelen is publieksreclame in Nederland verboden.

Lidocaïne, alleen of gecombineerd met prilocaïne, verdooft de huid van de eikel. De huisartsenrichtlijn noemt het als gel of crème, ongeveer tien minuten voor de seks aangebracht, met de aantekening dat het effect onzeker is en dat het middel eraf moet voordat u een condoom gebruikt. Wat er in de praktijk mee gebeurt, is te zien in een Italiaans onderzoek onder 198 mannen: na zes maanden gebruikte 66 procent het regelmatig, na twaalf maanden nog 27 procent.

Paroxetine is een SSRI, oorspronkelijk een antidepressivum, dat de zaadlozing vertraagt. De richtlijn beschrijft dagelijks gebruik met een proefperiode van een maand, en noemt daarnaast inname enkele uren voor de seks. Onder de 25 jaar wordt het niet voorgeschreven. Een Cochrane-review uit 2021 bundelde 31 onderzoeken met 8.254 deelnemers: SSRI's verbeterden de door de man zelf ervaren klacht duidelijk vaker dan placebo, maar het aantal mensen dat stopte vanwege bijwerkingen was bijna vier keer zo hoog.

Dapoxetine, in Nederland geregistreerd onder de naam Priligy, is een SSRI die speciaal voor deze indicatie is ontwikkeld en die u één tot drie uur van tevoren inneemt, niet dagelijks. In de gebundelde analyse van twee gerandomiseerde onderzoeken met 2.614 deelnemers steeg de gemiddelde geklokte tijd van ongeveer 0,9 minuut naar 1,75 minuut met placebo, 2,78 minuut met 30 milligram en 3,32 minuut met 60 milligram. Misselijkheid kwam voor bij 8,7 procent bij de lage dosering en 20,1 procent bij de hoge.

Twee dingen om bij die cijfers te houden. De placebogroep ging ook vooruit, van 0,9 naar 1,75 minuut, wat laat zien hoeveel verwachting in deze klacht meespeelt. En al deze middelen werken zolang u ze gebruikt; ze leren u niets aan.

Waarom u niets online bestelt

Dapoxetine is in Nederland uitsluitend op recept verkrijgbaar. Wie erop zoekt, komt vrijwel uitsluitend uit bij webshops die zonder recept leveren, en dat zijn per definitie geen legale apotheken.

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd houdt toezicht op deze handel en waarschuwt geregeld voor middelen die via dit soort kanalen worden verkocht. Het probleem is niet alleen dat er iets anders in kan zitten dan op de verpakking staat. Het is ook dat niemand heeft gekeken naar uw hart, uw bloeddruk of uw overige medicijnen.

Bij SSRI's is dat geen theoretische zorg. De combinatie met bepaalde andere middelen kan gevaarlijk zijn, en dat is precies wat een voorschrijvend arts controleert.

Wilt u weten of zo'n middel voor u geschikt is, dan is de huisarts de kortste weg. Ook praktisch: het consult kost u een half uur en levert een antwoord op dat op uw situatie slaat.

De verwijzing naar een seksuoloog

Uw huisarts kan doorverwijzen naar een seksuoloog, en bij deze klacht is dat een van de nuttigste verwijzingen die er is.

Dat is geen zwaar traject en het betekent niet dat er 'iets psychisch' met u aan de hand is. Bij een klacht waarin faalangst zo'n grote rol speelt, is iemand die daar dagelijks mee werkt vaak effectiever dan een middel dat alleen de tijd verlengt.

Een seksuoloog werkt meestal met het stel, niet alleen met de man. Dat is geen bijkomstigheid: de klacht speelt zich tussen twee mensen af, en het patroon dat eromheen is ontstaan, het vermijden, het zwijgen, het uitleggen achteraf, is vaak wat het meest opknapt.

Vraag ernaar als u het nut ziet. Het staat niet altijd standaard op de lijst van opties die in tien minuten voorbijkomt.

Wat u meeneemt

Drie dingen, en ze passen op een briefje.

Sinds wanneer: altijd zo geweest, of veranderd en ongeveer wanneer. Wat u slikt: alle medicijnen, inclusief wat u recent heeft afgebouwd. En wat u ervan wilt: minder spanning, meer tijd, of allebei.

Die laatste is de vraag die het vaakst onbeantwoord blijft en die het meeste stuurt. Wie wil dat het geen onderwerp meer is in zijn relatie, heeft een ander doel dan wie een getal wil halen, en de behandeling ziet er anders uit.

In het kort

• Het is een gesprek, geen onderzoek. Bij te snel klaarkomen zonder verdere klachten is lichamelijk onderzoek meestal niet nodig.
• Altijd zo geweest of veranderd is de eerste vraag. Het antwoord bepaalt of er geoefend wordt of dat er eerst een oorzaak wordt gezocht.
• De oefeningen komen eerst, met een termijn van twee maanden. Dat is geen afhoudende tactiek: ze kosten niets, hebben geen bijwerkingen, en wat u leert houdt u.
• Er bestaan drie soorten middelen. Verdovende crème, een dagelijkse SSRI, en een SSRI voor gebruik vooraf. Welk middel bij u past is een afweging met uw arts.
• De placebogroep ging ook vooruit. In de dapoxetine-onderzoeken steeg de tijd met placebo van 0,9 naar 1,75 minuut. Verwachting speelt bij deze klacht een grote rol.
• Bestel niets online. Dapoxetine is uitsluitend op recept verkrijgbaar; wat zonder recept wordt geleverd, komt niet uit een legale apotheek en is niet op uw situatie beoordeeld.
• Vraag naar een seksuoloog. Bij een klacht waarin faalangst zo'n rol speelt is dat vaak effectiever dan een middel, en het staat niet altijd standaard op de lijst.

Veelgestelde vragen