Klaarkomen: wat er in het lichaam gebeurt

Twee dingen die tegelijk gebeuren, en niet hetzelfde zijn

Klaarkomen wordt in het dagelijks taalgebruik gebruikt voor één gebeurtenis, maar er gebeuren twee dingen tegelijk die los van elkaar kunnen bestaan.

Het orgasme is wat u voelt: een reeks samentrekkingen, een piek in de beleving, en daarna de ontspanning. Dat speelt zich grotendeels af in de hersenen en in de bekkenbodemspieren.

De zaadlozing is wat er naar buiten komt. Dat is een reflex met een eigen mechaniek, aangestuurd vanuit het ruggenmerg.

Bij de meeste mannen vallen die twee samen, en daarom lijkt het één ding. Maar ze kunnen uit elkaar lopen. Er zijn mannen die een orgasme hebben zonder dat er sperma naar buiten komt, bijvoorbeeld na een prostaatoperatie of bij bepaalde medicijnen. Het gevoel is er dan wel, de uitstoot niet. Dat is de reden om de twee woorden uit elkaar te houden.

Fase één: de emissie

In de eerste fase wordt het sperma samengesteld en klaargezet in de achterste urinebuis, vlak onder de blaas.

Zaadcellen komen vanuit de bijballen via de zaadleiders. Daar wordt vocht bij gedaan uit de zaadblaasjes en de prostaat, dat samen verreweg het grootste deel van het volume uitmaakt: de zaadcellen zelf vormen maar een fractie van wat u ziet.

Tegelijk sluit de blaashals af. Die afsluiting is er om te voorkomen dat het sperma de verkeerde kant op gaat, de blaas in. Werkt die afsluiting niet, bijvoorbeeld na bepaalde operaties of door sommige medicijnen, dan komt er weinig of niets naar buiten en is de urine daarna troebel. Dat heet een droge zaadlozing.

Deze fase duurt kort, en het is precies hier dat het punt ligt waar het onomkeerbaar wordt.

Het punt van geen terugkeer

Zodra de emissie op gang is, is de reflex in gang gezet. Wat u daarna doet, verandert de uitkomst niet meer.

Dat moment is voelbaar, en het herkennen ervan is de kern van bijna elke techniek om langer te kunnen. Het probleem is dat de meeste mannen die te snel klaarkomen het punt pas opmerken wanneer ze er al voorbij zijn. Het punt waarop u nog wél kunt ingrijpen ligt merkbaar eerder, en dat leren aanvoelen is de vaardigheid die geoefend wordt.

Het is ook de reden waarom stilliggen op het laatste moment niets uithaalt. Niet omdat u het verkeerd doet, maar omdat er op dat moment niets meer te sturen valt.

Fase twee: de uitstoot

In de tweede fase trekken de bekkenbodemspieren en de spieren rond de urinebuis ritmisch samen, met een tussenpoos van ongeveer acht tienden van een seconde tussen de eerste stoten. De eerste twee of drie zijn de krachtigste, daarna nemen ze in kracht af en worden de tussenpozen langer.

Dat die spieren dit werk doen, verklaart waarom bekkenbodemtraining bij te snel klaarkomen een reële optie is en niet zomaar een wellnessadvies. Het zijn spieren die u kunt aanspannen en waarvan u de controle kunt verbeteren.

De hoeveelheid die naar buiten komt loopt sterk uiteen en zegt weinig. Ze hangt vooral af van hoe lang het geleden is dat u voor het laatst bent klaargekomen.

Hoe lang duurt het gemiddeld

Dit is de meest gestelde vraag over dit onderwerp en er is precies één onderzoek dat er een fatsoenlijk antwoord op geeft.

In 2005 kregen 500 stellen in Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Spanje, Turkije en de Verenigde Staten vier weken lang een stopwatch mee. De middelste waarde van de tijd tussen binnengaan en zaadlozing kwam uit op 5,4 minuten, met een bereik van 33 seconden tot ruim 44 minuten.

Dat de tijden zo uiteenlopen, is de belangrijkste uitkomst. De verdeling heeft een lange staart naar boven, wat betekent dat het rekenkundig gemiddelde hoger uitvalt dan wat de meeste mannen meemaken. Wie zich met een gemiddelde vergelijkt, vergelijkt zich dus met een te hoog getal.

De tijd daalde met de leeftijd, van 6,5 minuten onder de dertig naar 4,3 minuten boven de vijftig. En hij was niet anders bij mannen die een condoom gebruikten.

De periode erna

Na de zaadlozing volgt een periode waarin een nieuwe erectie en een nieuw orgasme niet of moeilijk mogelijk zijn. Bij jonge mannen kan dat een kwestie van minuten zijn, met het klimmen der jaren wordt het langer, en boven een bepaalde leeftijd wordt het vaak een kwestie van een dag.

Die spreiding is normaal en er valt weinig aan te sturen. Het is wel de reden waarom het advies om 'de tweede keer te gebruiken' voor de een een praktische oplossing is en voor de ander geen optie.

Sommige mannen voelen zich in die periode kort somber of prikkelbaar. Dat komt voor, het gaat vanzelf over, en het zegt niets over de relatie.

Wanneer klaarkomen niet lukt

Het omgekeerde probleem komt ook voor en wordt zelden besproken: wel opwinding, wel een erectie, maar geen zaadlozing, of alleen met heel veel moeite.

De vaakst voorkomende verklaring is een medicijn. SSRI's zijn hier de bekendste, en het effect is zo betrouwbaar dat diezelfde middelen bij te snel klaarkomen worden ingezet. Ook sommige bloeddrukverlagers en antipsychotica kunnen het geven.

Andere oorzaken zijn zenuwschade, bijvoorbeeld bij diabetes die al lang bestaat, en operaties in het kleine bekken. Verder speelt gewenning mee: wie gewend is aan een bepaalde vorm van prikkeling, komt bij een andere soms niet.

Is er wel een orgasme maar komt er niets naar buiten en is de urine daarna troebel, dan gaat het waarschijnlijk om een droge zaadlozing waarbij de blaashals niet sluit. Dat is op zichzelf niet gevaarlijk, maar het is wel een reden om er met een arts naar te kijken, zeker bij een kinderwens.

Wanneer u er een arts bij haalt

De meeste vragen over klaarkomen gaan over wat normaal is, en het antwoord daarop is meestal geruststellend. Er zijn een paar uitzonderingen waarbij u niet moet afwachten.

Pijn bij het klaarkomen die nieuw is en aanhoudt. Bloed in het sperma, zeker wanneer het vaker voorkomt of samengaat met pijn of koorts. Een branderig gevoel of afscheiding, wat op een soa kan wijzen. En een plotselinge verandering waarbij er niets meer naar buiten komt, zeker na een operatie of na het starten van een nieuw medicijn.

Voor het overige geldt: heeft u er last van, dan is dat op zichzelf al reden genoeg om het te bespreken. Uw huisarts hoeft dit gesprek niet voor het eerst te voeren.

In het kort

• Orgasme en zaadlozing zijn twee dingen. Het gevoel en de uitstoot vallen meestal samen, maar kunnen los van elkaar bestaan, bijvoorbeeld na een prostaatoperatie.
• De emissie zet de reflex in gang. Zodra het sperma in de achterste urinebuis staat en de blaashals sluit, is er niets meer te sturen. Dat is het punt van geen terugkeer.
• De bekkenbodem doet het werk in fase twee. De ritmische samentrekkingen komen van spieren die u kunt trainen. Daarom is bekkenbodemtraining bij deze klacht een reële optie.
• De middelste geklokte tijd is 5,4 minuten. Gemeten bij 500 stellen in vijf landen, met een bereik van 33 seconden tot 44 minuten. Het gemiddelde ligt hoger dan wat de meeste mannen meemaken.
• De hersteltijd loopt sterk uiteen. Van minuten bij jonge mannen tot een dag op latere leeftijd. Daar valt weinig aan te sturen.
• Niet kunnen klaarkomen komt meestal door een medicijn. SSRI's zijn de bekendste, en het effect is zo betrouwbaar dat ze bij te snel klaarkomen juist worden voorgeschreven.

Veelgestelde vragen